Depozito sistemleri ve geri dönüşümle para kazanılan ülkeler

İçindekiler

1. Depozito sistemi
2. Seyahat sırasında depozito sisteminden nasıl yararlanılır?
3. Depozito sistemine sahip ülkeler
4. Ambalaj
5. Depozito
6. Tek kullanımlık cam ve plastik şişeler
7. Alüminyum kutu
8. Yeniden kullanılabilir cam şişeler (Mehrweg)
9. Ambalaj
10. Depozito
11. 0,5 litreye kadar kutu ve şişeler
12. 0,5 litre üzeri kutu ve şişeler
13. Ambalaj
14. Depozito
15. Alüminyum kutular
16. Küçük PET şişeler
17. Büyük PET şişeler
18. Ambalaj
19. Depozito
20. 0,35 litre ve altı pet şişeler
21. 0,35 – 1 L arası pet şişeler
22. 1 litre ve üzeri pet şişeler
23. Metal kutular
24. Cam şişeler
25. Ambalaj
26. Depozito
27. 1 litrenin altındaki cam şişeler ve metal kutular
28. 1 litrenin altındaki plastik şişeler
29. 1-20 litrelik şişe ve teneke kutular
30. Ambalaj
31. Depozito
32. Küçük plastik şişeler
33. Büyük plastik şişeler
34. İçecek kutuları
35. Ambalaj
36. Depozito
37. Plastik, cam ve alüminyum ambalajların büyük bölümü
38. Ambalaj
39. Depozito
40. Küçük pet şişeler/alüminyum – çelik kutular (150 – 500 ml)
41. Büyük pet şişeler/alüminyum – çelik kutular (500 ml üzeri – 3 litre)

Depozito sistemi

İçecek satın alırken ürün fiyatına ek olarak depozito bedeli ödenmesi esasına dayanan bu sisteme göre marketten satın aldığın içeceğin ambalajını geri dönüşüm makinelerine teslim ederek depozito ücretini nakit ya da alışveriş fişi olarak geri alabiliyorsun.

Birçok Avrupa ülkesinde uygulanan bu sistem sayesinde bazı ülkelerde ambalaj toplama oranı %90’ın üzerine çıkmış durumda. Bu sistem sayesinde plastik atıkların azaltılması, cam ve alüminyum ambalajların ekonomiye tekrar kazandırılması, sokaklara atılan şişe ve kutu sayısının düşürülmesi hedefleniyor. Tüketici de ödemiş olduğu depozitoyu geri almış oluyor.

Seyahat sırasında depozito sisteminden nasıl yararlanılır?

Depozito sistemi, ülkeden ülkeye bazı küçük farklılıklar gösteriyor olsa da kullanım şekli olarak oldukça benzer. Seyahat sırasında bu sistemden yararlanabilmek için de aşağıdaki adımları izleyebilirsin:

• Marketten bir depozitolu içecek satın al.

• Şişe veya kutunun üzerinde depozito işareti olup olmadığını kontrol et.

• Ambalaja herhangi bir zarar vermeden sakla.

• Daha sonra marketlerde bulunan otomatik iade makinelerine (Reverse Vending Machine) ambalajı yerleştir.

• Makinenin verdiği fişi kasada nakde çevirebilir ya da alışverişte kullanabilirsin.

Seyahat önerisi: Birçok ülkede sadece o ülke içinde satılan ve depozito sistemine kayıtlı olan ürünlerin kabul edildiğini unutma.

Depozito sistemine sahip ülkeler

1. Almanya

Yerel halkın günlük rutini hâline gelen ve en başarılı depozito sistemlerinden birine sahip olan Almanya’da bu sistem halk tarafından aktif olarak kullanılıyor. “Pfand” adı verilen ve uzun yıllardır uygulanan bu sistemde depozito ücreti ambalaj türüne göre değişebiliyor:

Ambalaj	Depozito
Tek kullanımlık cam ve plastik şişeler	0,25 €
Alüminyum kutu	0,25 €
Yeniden kullanılabilir cam şişeler (Mehrweg)	0,08–0,15 €

Seyahat önerisi: Seyahatin sırasında her biri 0,25 € depozitolu 20 adet tek kullanımlık şişe veya kutu biriktirmen durumunda yaklaşık 5 euro alabileceğin depozito makinesi, Almanya’da hemen her büyük markette bulunuyor.

2. Norveç

Norveç, “Pant” adını verdiği sistemle dünyanın en yüksek geri dönüşüm oranlarından birine sahip ülkeleri arasında yer alıyor. Norveç’te depozito ücretlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

Ambalaj	Depozito
0,5 litreye kadar kutu ve şişeler	2 NOK
0,5 litre üzeri kutu ve şişeler	3 NOK

Bu tabloya göre 25 küçük şişe teslim edilmesi durumunda yaklaşık 50 NOK civarında geri ödeme alınması mümkün. Marketlerde rastlayabileceğin bu makineleri hem yerel halk hem de turistler rahatlıkla kullanabiliyor.

3. İsveç

İsveç, Pantamera adı verilen sistemle su ya da meşrubat şişelerini toplayarak geri dönüşümü destekliyor. Şehir merkezlerinde marketlerin büyük bölümünde de bu iade makineleri bulunuyor. Ülkede depozito miktarları ise şu şekilde:

Ambalaj	Depozito
Alüminyum kutular	2 SEK
Küçük PET şişeler	2 SEK
Büyük PET şişeler	3 SEK

İsveç’te depozito tutarlarında artış görülebiliyor. Bu nedenle 2026 yılı boyunca eski ve yeni depozito tutarlarını birlikte görmen mümkün. İade tutarı, ambalaj üzerinde yer alan depozito işaretine göre değişiklik gösterebilir.

4. Finlandiya

Finlandiya’daki depozito sistemi, Avrupa’nın en başarılı örnekleri arasında yer alıyor. Özellikle uzun doğa gezileri yapanlar için ödenen depozitoyu geri alma imkânı sunan bu sistem oldukça elverişli. Finlandiya’da depozito ücretlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

Ambalaj	Depozito
0,35 litre ve altı pet şişeler	0,10 €
0,35 – 1 L arası pet şişeler	0,20 €
1 litre ve üzeri pet şişeler	0,40 €
Metal kutular	0,15 €
Cam şişeler	0,10 €

5. Danimarka

Danimarka’da depozito sistemine “Pant” deniyor. Büyük market zincirlerinin hemen hepsinde bulunan otomatik makineler sayesinde şişeler ve kutular geri dönüşüme kazandırılıyor. Danimarka’da depozito miktarı 1 – 3 Danimarka kronu arasında değişiyor.

Ambalaj	Depozito
1 litrenin altındaki cam şişeler ve metal kutular	1 DKK
1 litrenin altındaki plastik şişeler	1,50 DKK
1-20 litrelik şişe ve teneke kutular	3 DKK

6. Hollanda

Hollanda, “Statiegeld” adı verdiği sistemle su ve meşrubat şişelerini topluyor. Hem yerel halkın hem de turistlerin rahatlıkla kullanabildiği bu sistemde depozito ücretleri şu şekilde:

Ambalaj	Depozito
Küçük plastik şişeler	0,15 €
Büyük plastik şişeler	0,25 €
İçecek kutuları	0,15 €

7. Estonya

Son yıllarda depozito sistemini oldukça geliştiren ülkelerden biri olan Estonya’da marketlerin çoğunda otomatik iade noktaları bulunuyor. Ülkede depozito ücretlerini şu şekilde listeyebiliriz:

Ambalaj	Depozito
Plastik, cam ve alüminyum ambalajların büyük bölümü	0,10 €

8. Litvanya

Avrupa’nın en başarılı depozito uygulamalarından birine sahip olan Litvanya’da plastik, cam ve metal ambalaj ücretleri 0,10 euro. Hem yerel halkın hem de turistlerin rahatlıkla kullanabildiği bu sistem sayesinde geri dönüşüm oranı %90’ın üzerine çıkmış durumda.

9. Letonya

Depozito sistemine 2022 yılında başlayan Letonya’da, hemen her markette iade makinesi bulunuyor. Turistler tarafından da sıkça tercih edilen bu sistemde plastik, cam ve metal ambalajlar için depozito 0,10 euro olarak belirlenmiş durumda.

10. İrlanda

2024 yılında bu sistemi devreye alan İrlanda’da depozito logosu bulunan ürünler iade edilebiliyor. Depozito ücretleri ise genel olarak şu şekilde:

Ambalaj	Depozito
Küçük pet şişeler/alüminyum – çelik kutular (150 – 500 ml)	0,15 €
Büyük pet şişeler/alüminyum – çelik kutular (500 ml üzeri – 3 litre)	0,25 €

Kaynak: enuygun.com