Muş’ta gezilecek yerler: Malazgirt Kalesi’nden Kayalıdere Antik Kenti’ne tarih yolculuğu

İçindekiler

1. Şehrin ismi nereden geliyor?
2. Tarihçesi
3. Muş nerededir?
4. Şehre ne zaman gidilmeli?
5. Şehri gezerken çalma listesi
6. Muş 4’lüsü
7. İslamiyet’in ilk dönemlerinde
8. Bizanslar
9. “’Berber Kalesi”’
10. Malazgirt Savaşı
11. Urartu Kaya Mezarı
12. Urartu
13. II. Sarduri
14. kent
15. askeri yerleşim
16. yerli ve yabancı
17. Kayalıdere
18. Antik
19. Kenti’inde
20. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde
21. tunç aslan heykeli, aslan tasvirli kemerler ve ok başları
22. en eski yerleşim
23. Muş Kalesi, Muş il merkezinde
24. Moğol istilası
25. farklı uygarlıkların
26. Arap, Selçuklu, Osmanlı
27. Müslümanların
28. Hz. Ömer
29. Selçuklu yapısı
30. Muş’da ne yenir?

08:00, 05/10/2021, SalıG: Güncelleme: 12:57, 18/09/2025, Perşembe

Muş, Muş ilinin merkezi olan ve ile ismini veren şehirdir. Ayrıca Muş ilinin merkez ilçesidir.

Tarihi yerleri, turizm faaliyetleri ve doğal güzellikleriyle ön plana çıkan Muş, 2 katlı ve avlulu evleri, tipik Türk mimarisine sahip sokakları ile de dikkat çekiyor. Muş Ovası’nın kenarında kurulan bu Doğu Anadolu Bölgesi şehri, lalesi ve üzümü ile tanınıyor. Muş lalesi, şehrin önemli bir tanıtım objesi. Kent, her ne kadar doğal güzellikleri ve tarihi olayları topraklarında barındırsa da Malazgirt Savaşı ve Alparslan ile özdeşleşmiş durumda.

Şehrin ismi nereden geliyor?

Bir rivayete göre Muş adı şehre, Asurlulardan kaçarak Muş yöresine gelen İbrani kabilelerinden biri tarafından verilmiştir. Nitekim 1914 Bitlis Vilayet Salnamesinde Muş adının İbranice “Verimli sulak ve otlak” anlamına gelen “Muşa” kelimesinden geldiği ileri sürülmüştür. Şehrin adı, bir başka rivayete göre ise M.Ö. 12. yüzyıldaki Ege göçlerinden sonra ilk kez Asur kaynaklarında adı geçen ve Yukarı Dicle Vadisi’ne yerleştikleri bilinen Muşkiler’den gelmektedir.

Tarihçesi

Asur kaynaklarına göre Muş yöresi M.Ö. 13. yüzyılda Urartulara bağlı Nairi ülkesinin sınırları içerisindeydi. Daha sonraki kaynaklarda Taron adıyla geçen yöre sırasıyla İskit, Med, Pers, Makedon, Selevkos, Roma, Part, Arsakes ve Bizans yönetiminde kaldı. Birkaç kez Romalılar ile Partlar ve Bizanslılar ile Sasaniler arasında el değiştirdi, daha sonra Emevilerin ve Abbasilerin egemenliğine girdi. Daha sonra göçebe Türkmen topluluklar yöreye yerleşmeye başladı. Türkmenler geldiğinde bölgede Ermeniler vardı. Malazgirt Meydan Muharebesi’nden sonra Selçuklu toprağı haline gelen Muş kenti, önce Sökmenoğulları’nın (Ahlatşahlar) daha sonra da Eyyubiler’in egemenliğine girdi. Şehir 13. yüzyılda Anadolu Selçuklularınca imar edildi. Kısa süre sonra Moğollar (İlhanlılar) tarafından yağmalanan şehir daha sonra da Timurlularca yağmalandı. Karakoyunlu ve Akkoyunlu egemenliğinin ardından kısa süre Safevilere bağlanan kent, Safevilerin karşısında yer alan Şerefhanların etkisiyle 1514‘te Osmanlı egemenliğine girdi. 19. yüzyıl sonlarında Bitlis vilayetine bağlandı. Osmanlı döneminde nüfusun çoğunluğunu Ermeniler oluşturuyordu.

1916-1917 yılında Rusların ve Ermenilerin nüfuz bölgesi olan şehir, Ermeni göçüne sahne oldu. Kurtuluş Savaşı sırasında 1920 yılında yörede Hallo Ayaklanması yaşandı. Bu olaylardan sonra 1924 yılında şehir, il merkezi yapıldı. Daha sonra Şeyh Said Ayaklanması’nın yaşandığı yörede, kısa süreliğine tekrar Bitlis’e bağlanmış, 1929‘da tekrar il merkezi olmuştur.

Muş nerededir?

Şehir, Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alır. Kuzeyinde Erzurum, batısında Bingöl, güneyinde Diyarbakır ve Bitlis, doğusunda Ağrı ile komşudur.

Şehre ne zaman gidilmeli?

Sert karasal iklimin olduğu Muş’a gitmek için en uygun zaman bahar aylarıdır.

Şehri gezerken çalma listesi

• – Emel Taşçıoğlu – Mektebin Bacaları

• – Mustafa Arı – Evleri Var Hane Hane

• – Şebnem Ferah – Yemen Türküsü

Muş 4’lüsü

Malazgirt Kalesi:

Malazgirt Kalesi,

İslamiyet’in ilk dönemlerinde

ve

Bizanslar

döneminde pek çok savaştan etkilenmiştir. Kale bu dönemlerde tahribat almış, farklı dönemlerde onarım görmüştür. Eski ismi

“’Berber Kalesi”’

olan kale,

Malazgirt Savaşı

sonrası şimdiki adını almıştır.

Kayalıdere Antik Kenti:

Daha çok

Urartu Kaya Mezarı

ile bilinir ve

Urartu

yerleşim birimidir.

II. Sarduri

döneminde yapıldığı tahmin edilen

kent

, o dönemde

askeri yerleşim

yeri olarak kullanılmıştır. Bugün

yerli ve yabancı

pek çok turist çeken

Kayalıdere

Antik

Kenti’inde

yapılan kazılar sonucu bulunan bazı objeler,

Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde

yer almaktadır. Kazılarda özellikle

tunç aslan heykeli, aslan tasvirli kemerler ve ok başları

en dikkat çeken buluntulardır.

Muş Kalesi:

Muş’un

en eski yerleşim

yeri olarak kabul edilen

Muş Kalesi, Muş il merkezinde

yer almaktadır. Kalenin kesin olarak kimler tarafından ve hangi tarihte yapıldığı bilinmemektedir ancak kalenin ismi tarihte

Moğol istilası

sırasında yapılan savaşlarda geçmektedir. Kalenin yanında yer alan mezarlarda

farklı uygarlıkların

mezarlarına da rastlanmaktadır.

Arap, Selçuklu, Osmanlı

mezarları bulunan

Muş Kalesi’nin,

Müslümanların

yönetimine

Hz. Ömer

döneminde geçtiği bilinmektedir.

Tarihi Murat Köprüsü:

Bir

Selçuklu yapısı

olan tarihi köprünün yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Günümüzde halen kullanılmaktadır.

Muş’da ne yenir?

• 

  https://image.piri.net/resim/imagecrop/2021/10/01/10/34/resized_5d277-a3bff0eekeskek.jfif

• – Muş Köftesi

• – Hez Dolması

• – Keşkek

• – Çorti

• – Domatesli Lahana Dolması

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.

Başlıklar :muşgezilecek yerlerseyahatrotatravellokasyonTurizmgezi

Kaynak: GZT