Şanlıurfa’da ne yenir?

İçindekiler

1. Ağzı açık
2. Haşhaş kebabı
3. 1. Cevdet Usta’nın Yeri
4. 2. Altın Lokantası
5. Üzlemeli pilav
6. Patlıcan kebabı
7. 1. Dedecan Ocakbaşı
8. 2. Gülbaba Lokantası
9. Aya köftesi
10. Yuvalak
11. Mahluta çorbası
12. Lebeniye çorbası
13. Beyti kebabı
14. 1. Şehr-i Urfa
15. 2. Livva Kebap
16. İçli Köfte
17. Keme kebabı
18. Bostana

Ağzı açık

Şanlıurfa mutfağının eşsiz lezzetlerinden biri olan ağzı açık, aslında günün farklı öğünlerinde severek tüketilen bir hamur işi. Pide hamurunun yuvarlak bir biçimde açılması ve kıymalı harçla doldurulması neticesinde oluşturulan ağzı açık, hem Şanlıurfa şehir merkezinde hem de ilçelerde satılıyor.

Un, su ve yumurta gibi her daim bulunabilecek malzemelerle ile hazırlanan hamurun üstüne özel kıyma harcının eklenmesiyle ağzı açık büyük oranda hazır hale getiriliyor. Son aşamada bohça formunda katlanan ağzı açık, genellikle fırınlarda pişiriliyor. Fakat bazı yerlerde doğrudan kızartılarak da servis ediliyor. Bu arada kıyma yerine peynirli harçla da hazırlanan çeşitleri yörede oldukça popüler. Ortalama yarım saat içerisinde servise hazır hale gelen ağzı açık, evlerde de sıkça tüketiliyor. Urfa halkı çoğunlukla bu lezzeti çayla beraber tüketmeyi tercih ediyor.

Haşhaş kebabı

Şanlıurfa’nın gastronomik lezzetleri içerisinde yer alan haşhaş kebabı, genel olarak Birecik ilçesi ile özdeşleşmiş durumda. Buna rağmen şehir merkezinde de haşhaş kebabı yiyebileceğin pek çok mekan bulunuyor. Kuzuların karın boşluğundan elde edilen etin zırhla çekilmesi neticesinde oluşturulan kıyma, özel baharatlarla beraber harmanlanıyor ve bu harika kebabı ortaya çıkarıyor. Ayrıca kırmızıbiber, sarımsak ve maydanoz eklenerek kebaba kendine has bir lezzet kazandırılıyor. Sanılanın aksine; adındaki “haşhaş” kelimesi, bu yemeğin içinde haşhaş tohumunun yer aldığı anlamına gelmiyor.  Buradaki “haşhaş” ifadesi zırhla kıyma işlemini ifade ediyor. Şişe takılmış halde servis edilen bu kebabı yiyebileceğin en iyi mekânlar şöyle;

1. Cevdet Usta’nın Yeri

Konum Linki

2. Altın Lokantası

Konum Linki

Üzlemeli pilav

İsmini üstündeki “üzleme” karışımından alan bu yöresel pilav; kuşbaşı et, nohut, kuş üzümü ve pekmezin harmanlanmasıyla hazırlanıyor. Klasik pilavlardan oldukça farklı bir yapıya sahip olan üzlemeli pilav, lezzetiyle fark yaratan bir deneyim sunar.

Pilavın temel malzemesi olan pirinç konusunda genellikle Şanlıurfa’nın ünlü Karacadağ pirinç tercih ediliyor. Üzleme kısmı ise 12 saat önceden ıslatılan ve kabukları soyularak yarıya bölünen nohutun,  etle birlikte pişirilmesiyle yapılıyor. Son aşamada çekirdeksiz sarı kuru üzüm, yöresel pekmez ve sade yağ eklenerek üzleme hazır hale getiriliyor. Üzlemeli pilav bölgede süpha adıyla da biliniyor. Bayram ya da düğün gibi toplanmalarda üzlemeli pilav sofralardan eksik olmuyor.

Patlıcan kebabı

Şanlıurfa mutfağının sembol lezzetlerinden olan patlıcan kebabı, şehirde çoğunlukla balcan kebabı ismiyle tanınıyor. Haşhaş kebabında olduğu gibi Birecik bölgesine özgü bir lezzet olan bu kebap, patlıcan ve kuzu etinin uyumuyla damakları adeta şenlendiriyor.

Mevsiminde toplanan taze patlıcanlarla yapılan kebap, çoğu zaman kömür ateşinde pişiriliyor. Bu sayede de geleneksel yemek, enfes bir aroma kazanıyor. Şişe özenle dizilen patlıcan ve köftelerle hazırlanan kebap, közlenmiş yeşil biber, soğan ve lavaş ekmeği ile servis ediliyor. Evde yapıldığında genellikle fırında pişiriliyor ve daha pratik bir tarifle sofralara geliyor. Patlıcan kebabını Urfa çerisinde yemek adına şu mekânlara yönelebilirsin;

1. Dedecan Ocakbaşı

Konum Linki

2. Gülbaba Lokantası

Konum Linki

Aya köftesi

Şanlıurfa’da farklı öğünlerde sıklıkla tüketilen aya köftesi, yörenin gastronomik zenginliğini net şekilde yansıtıyor. Özellikle öğle yemeklerinde tercih edilen bu geleneksel lezzet, hafif acı tadı ve baharatlarla zenginleştirilmiş aromasıyla özel bir deneyime davet ediyor. Sıradan atıştırmalıklara kıyasla çok farklı özelliklere sahip olan aya köftesinde; çiğ köftelik bulgur, çiğ köftelik et, soğan, karabiber, pul biber, tarçın gibi malzemelere yer veriliyor.

Köftenin içerisinde kullanılan baharatlar, bu atıştırmalığa hafif acı ve baharatlı bir tat kazandırıyor. Dövülmüş kara etin kullanılması ise genel olarak karakteristik lezzetini katıyor diyebiliriz. Şanlıurfa mutfağında sıklıkla kullanılan et, aya köftesinin de temel unsurları arasında. Yakın tarihte, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenip coğrafi işaret almayı başaran bu aya köftesi, yöresel yemekler hazırlayan birçok dükkânın menüsünde yer alabiliyor.

Yuvalak

Yuvalak köftesi adıyla da bilinen bu yemek, Urfa’nın gerçek anlamda büyük bir emek ve ustalık gerektiren tatları arasında bulunuyor. İnce bulgur ve sinirden arındırılan kuzu etiyle hazırlanan yuvarlak, salt malzeme içeriğiyle değil, zahmetli hazırlanışıyla da dikkat çekiyor. Şanlıurfa dışında yuvalak köftesini bulmak pek kolay değil. Yuvalak köftesi, kızartma ya da haşlama usulüyle hazırlanıyor. Kimi restoranlarda lebeni adıyla bilinen yoğurt çorbasıyla beraber servis edilebiliyor.

Mahluta çorbası

Şanlıurfa mutfağını incelediğinde sadece etli ana yemeklerin değil yöresel çorbaların da öne çıktığını görebilirsin. Zengin bir çorba kültürüne sahip olan Şanlıurfa’da özellikle mahluta çorbasının modası kolay kolay geçmiyor. Kış aylarının bu vazgeçilmez çorbası, yöre halkı tarafından sıklıkla tüketiliyor.

Hem restoranlarda hem de sofralarda kendine yer bulan mahluta çorbası, ismini Arapça karışık manasına gelen sözcükten alıyor. Kırmızı mercimek, pirinç, soğan ve limon gibi temel malzemelerle hazırlanan bu çorba, besleyici ve doyurucu bir alternatif olarak kabul ediliyor. Üzerine eklenen nane ve kırmızı biberli sos, çorbanın lezzetini daha da pekiştiriyor. Ayrıca bol miktarda kimyon kullanımı, çorbaya eşsiz bir aroma kazandırıyor.

Lebeniye çorbası

Yuvalak köftesi kısmında lebeni çorbasından söz ettiğimizi hatırlayacaksın. Doğrudan “lebeni” adıyla da bilinen bu çorba, sanılanın aksine sıcak değil soğuk şekilde tüketiliyor. Halk arasında yoğurt çorbası olarak da anılan bu geleneksel çorba hem restoranlarda hem de evlerde yaz aylarında çok sık tüketiliyor.

Genellikle ana yemeklerin yanında servis edilen lebeni; yoğurt, nohut, dövme (buğday), kekik gibi malzemelerle hazırlanıyor. Arapçada “süt” anlamına gelen leben sözcüğünden türeyen bu çorba,  sıcak olarak pişirilmesine rağmen soğutularak servis ediliyor. 

Beyti kebabı

Listemize yine meşhur bir kebap türüyle devam ediyoruz. Beyti kebabı ülkemizde en çok Adana ve Şanlıurfa gibi şehirlerde öne çıkıyor. Görünümüyle ve eşsiz tadıyla sofraların yıldızı olmaya aday olan beyti kebabına hem merkezde hem de ilçelerde rastlamak olası.

Yöreye özgü olarak hazırlanan beyti kebabı, kıymanın özel baharatlarla harmanlanması ve çıtır yufkaya sarılmasıyla hazırlanıyor. Son aşamada üzerine dökülen bol yoğurtlu ve salçalı sos ise kebabı adeta zirveye taşıyor. Yufkaya sarılmakta olan kebabın rulo formunda hazırlanıp daha sonrasında servis edildiğini belirtelim. Evde de hazırlanması mümkün olan beyti kebabı Şanlıurfa’da yemek adına şu mekanlara yönelebilirsin;

1. Şehr-i Urfa

Konum Linki

2. Livva Kebap

Konum Linki

İçli Köfte

Şanlıurfa usulü içli köfte, kendine has malzemeleri ve yapım tekniğiyle diğer versiyonlardan belli noktalarda ayrılıyor. Burada hazırlanan içli köftenin en belirgin özelliği, iç harcında kullanılan Şam fıstığı. Örneğin Adana, Mersin, Mardin gibi şehirlerde genellikle Şam fıstığına yer verilmiyor. Şam fıstığı, köftenin lezzetini daha aromatik ve zengin bir hale getiriyor. Öte yandan içli köfte harcında ceviz, fıstık ve susam gibi malzemelere yer veriliyor.

Keme kebabı

Şanlıurfa’nın yöresel yemekleri arasında kebap türlerinin ne kadar baskın olduğunu görüyoruz. Şanlıurfa mutfağının sevilen kebaplarından biri olan keme kebabı da bunlardan sadece biri. Bu popüler kebap, bahar aylarında yetişen keme mantarı ile hazırlanıyor. Keme, zor koşullarda yetişen ve baharı müjdeleyen bir mantar olduğundan oldukça önemseniyor. Bu mantarın odak noktada yer aldığı keme kebabı, sadece belli zamanlarda sınırlı düzeyde tüketiliyor. 

Bostana

Şanlıurfa’da görece hafif bir lezzet arıyorsan bostanayı deneyebilirsin. Ana yemeklerin yanında sunulan bostana, aslında bir tür salata diyebiliriz. Zaten “bostan” sözcüğü de Farsçada sebze bahçesi anlamında kullanılıyor. Bu geleneksel salata ferahlatıcı yapısından dolayı yaz aylarında daha çok tüketiliyor.

Et yemeklerinin ya da kebapların vazgeçilmez eşlikçisi olan bostana; semizotu, nane, domates, salatalık, biber, maydanoz ve taze soğan gibi malzemelerle hazırlanıyor. Taze mevsimlik sebzelerin ince ince doğrandıktan sonra bol nar ekşisi, limon suyu ve zeytinyağı ile buluştuğu bu harika lezzeti, Şanlıurfa’daki et restoranlarında ya da kebapçılarda rahatlıkla bulabilirsin.

Kaynak: enuygun.com